Jak sprzedać akcje upadłej spółki i odzyskać część zainwestowanych środków?

Wstęp

Sprzedaż akcji upadłej spółki i odzyskanie choćby części zainwestowanych środków jest możliwe, jednak wymaga znajomości odpowiednich procedur oraz regulacji prawnych dotyczących akcji wycofanych z obrotu giełdowego. Po 6 miesiącach od uprawomocnienia postanowienia o upadłości akcje są wycofywane z giełdy, co otwiera drogę do obrotu cywilnoprawnego i pozwala na rozliczenie straty w zeznaniu PIT[1][4][5].

Procedura sprzedaży akcji upadłej spółki

Po upływie 6 miesięcy od uprawomocnienia upadłości dochodzi do wycofania akcji z obrotu giełdowego oraz zakończenia procesu dematerializacji[1][4]. Od tego momentu akcje mogą być sprzedawane wyłącznie przez umowę cywilnoprawną, a sama transakcja jest możliwa bez konieczności uzyskania zgody syndyka[1][2][5].

Obrót takimi akcjami polega na sporządzeniu pisemnej umowy sprzedaży oraz dokonaniu odpowiedniego zapisu na rachunku papierów wartościowych zbywcy i nabywcy[1][5]. Wartość transakcji bywa symboliczna i często wynosi zaledwie 1 grosz za akcję, co umożliwia sprzedaż z myślą o rozliczeniu straty podatkowej[5].

Dla akcji na okaziciela konieczne jest także wydanie dokumentu akcji nabywcy[1][3][4]. Umowa powinna być zawarta w formie pisemnej, a opłata związana z przeprowadzeniem transakcji wynosi 0,5% wartości, jednak nie mniej niż 100 złotych[3][5][8].

Podatek i rozliczenie straty

Jednym z najważniejszych powodów sprzedaży akcji po upadłości jest możliwość wykazania straty w rocznym PIT. Przychód ze sprzedaży akcji (nawet symboliczny) pomniejsza stratę o koszty ich zakupu, co pozwala zmniejszyć podatek dochodowy w przyszłości[5].

Aktualnie cywilnoprawny obrót akcjami spółek upadłych jest coraz częściej wykorzystywany do celów podatkowych. Upadłość nie blokuje powstania straty podatkowej – liczy się odpłatne zbycie, które następuje właśnie poprzez wspomnianą umowę sprzedaży[5].

Prawa i ograniczenia akcjonariuszy

Po ogłoszeniu upadłości akcjonariusze tracą uprzywilejowaną pozycję w podziale majątku spółki. Priorytet w zaspokojeniu roszczeń mają wierzyciele; wszelkie wypłaty dla akcjonariuszy mogą nastąpić jedynie po ich całkowitym zaspokojeniu[4]. Akcjonariusze nie są traktowani jak wierzyciele i nie mają prawa zgłosić wierzytelności w postępowaniu upadłościowym[4].

Sprzedaż akcji po symbolicznym kursie po prostu pozbawia zbywcę ewentualnej wypłaty z likwidacji (jeżeli taka miałaby nastąpić w przyszłości), jednakże pod względem praktycznym szansa na wypłatę dla akcjonariuszy spółek upadłych jest z reguły znikoma[2][4].

Elementy i przebieg transakcji

Do skutecznego przeprowadzenia sprzedaży akcji upadłej spółki niezbędne są: prawidłowo sporządzona umowa cywilnoprawna, wpis na rachunkach maklerskich oraz uiszczenie stosownej opłaty (minimum 100 PLN, typowo 0,5% wartości transakcji)[3][5][8].

Syndyk zarządza masą upadłościową, ale nie może uniemożliwić sprzedaży akcji lub udziałów. Co istotne, nabywca akcji nie ponosi odpowiedzialności za długi spółki, jednak odpowiada solidarnie za zobowiązania wynikające z akcji lub udziałów, analogicznie jak inni akcjonariusze[2][3][4].

W przypadku akcji uprzywilejowanych, to właśnie ich posiadacze są zaspokajani w pierwszej kolejności w razie likwidacji majątku spółki[2][3][4].

Kluczowe regulacje i statystyki

Podstawę prawną dla wycofania akcji z obrotu giełdowego stanowi ustawa o ofercie publicznej (art. 91 ust. 9-10)[1][4]. Statystycznie wycofanie akcji następuje po 6 miesiącach od ogłoszenia upadłości, a transakcje cywilnoprawne stają się wtedy jedynym sposobem na zmianę właściciela akcji[1][4].

Dane pokazują również, że próg wezwania do sprzedaży akcji wynosi 33% udziałów w akcjonariacie, lecz w przypadku spółek upadłych jest to aspekt czysto formalny w kontekście praktycznej sprzedaży[6].

Podsumowanie

Sprzedaż akcji upadłej spółki staje się możliwa po wycofaniu ich z obrotu giełdowego. Proces ten wymaga zawarcia umowy cywilnoprawnej, odpowiednich zapisów rachunkowych i poniesienia opłaty transakcyjnej. Akcjonariusze mogą odzyskać część środków poprzez rozliczenie straty w zeznaniu podatkowym, choć priorytet w podziale majątku zawsze mają wierzyciele. Obrót cywilnoprawny jest obecnie realnym narzędziem gwarantującym odzyskanie przynajmniej symbolicznej kwoty oraz możliwości podatkowego rozliczenia straty inwestycyjnej[5].

Źródła:

• [1] https://www.sii.org.pl/6001/ochrona-praw/eksperci-sii-radza/czy-mozna-zbyc-akcje-upadlej-spolki-wycofanej-z-obrotu-gieldowego.html
• [2] https://adamusrafal.pl/obrot-udzialami-w-upadlej-spolce-handlowej
• [3] https://br-kancelaria.com/zbycie-akcji-na-okaziciela/
• [4] https://www.spolkowy.pl/akcje-firmy-w-upadlosci-likwidacyjnej,652,p.html
• [5] https://strefainwestorow.pl/artykuly/prawo/20200722/zawieszone-akcje-sprzedaz-rozliczenie-podatek
• [6] https://www.timsa.pl/akcje-spolki-wycofane-z-obrotu-na-gieldzie-co-robic/
• [8] https://www.parkiet.com/komentarze/art21845021-problemy-inwestorow-z-akcjami-spolek-wycofanych-z-obrotu-gieldowego